عز الدين حسينى زنجانى
203
حكمت فاطمى (تلخيص شرح خطبه حضرت زهرا ع) (فارسى)
دستور على عليه السلام به مالك اشتر دربارهء جلب رضايت توده مردم كارى كه بايد از مهمترين كارهاى تو باشد ، ميانه روى در حق و همگانى بودن عدالت است كه موجب رضايت عموم مردم است . چه اين كه خشم عمومى رضايت و خشنودى اقليت را پايمال مىسازد و خشم اقليت در برابر رضايت عمومى اهميت ندارد . هيچ كس بر والى ( حكمران ) سنگينتر در هنگام گشايش ، كم يارىدهندهتر در وقت گرفتارى ، ناراضىتر ، در برابر انصاف و برابرى ، پراصرارتر در خواهش كم سپاستر در موقع تقسيم و دير عذرپذيرتر و در سختىها كمصبرتر از اقليت نيست . ستون دين و اجتماع مسلمانان و افراد آماده در مقابل دشمنان ، فقط عامهء مردم و اكثريت آنان مىباشد . بدين جهت بايد با آنان همراه بوده و ميل و رغبت تو با آنان باشد . « 1 » على عليه السلام در اين فراز تحليلى بسيار ارزنده از بافت اجتماعى و قشرهاى تشكيلدهنده آن ارائه مىدهد كه زمامدار چگونه بايد مواظب رفتار خود بوده و از كدام قشر در پيش بردن اهداف اجتماع مدد گيرد . بر اين اساس ، امام بافت اجتماع را بر دو دستهء اقليت و اكثريت تقسيم نموده و خصلتهاى هر دو گروه و عملكرد آنان را بازگو مىكند . مراد از رعيت ، اكثريت هستند كه در برابر آن خاصه - به تعبير مولى -
--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، صبحى صالح ، ص 429 . .